แฟรนไชส์

แฟรนไชส์ (ฝรั่งเศส: franchise หมายถึง สิทธิ์ในการครอบครอง) คือรูปแบบในการทำธุรกิจ หรือแผนการตลาดที่อาจจะบริหารงานด้วยตัวเอง หรือมีการบริหารงานจากบริษัทแม่ ลักษณะของแฟรนไชส์เกี่ยวข้องกับการตกลงของผู้ที่มีไอเดียและวิธีการในการทำ ธุรกิจ (ผู้ขายแฟรนไชส์) ขายสิทธิในการใช้ชื่อเครื่องหมายการค้ารวมถึงสินค้าและวิธีดำเนินงานต่างๆ ให้กับผู้อื่น (ผู้ซื้อแฟรนไชส์) โดยข้อตกลงจะมีการทำสัญญากัน 1. แฟรนไชส์ (franchising) คืออะไร ? 1.1 นิยามของคำว่าแฟรนไชส์ (franchise) การทำแฟรนไชส์ (franchising) คือกระบวนการทางธุรกิจซึ่งกลุ่มบุคคลที่ได้พัฒนาวืธีการอันได้รับการพิสูจน์ แล้วว่าประสบความสำเร็จในการประกอบการและการจัดการธุรกิจ ได้ถ่ายทอดสิทธิในการประกอบการธุรกิจรูปแบบดังกล่าวให้กับกลุ่มบุคคลอื่นภาย ใต้ตราสินค้าหรือบริการ หรือเครื่องหมายการค้าอันหนึ่งอันใดโดยกระบวนการนี้เกี่ยวข้องกับการทำ นิติกรรมระหว่างกลุ่มบุคคล 2 กลุ่มในข้างต้น 1.2 นิยามของคำว่าแฟรนไชส์ซอร์ (franchisor) แฟรนไชส์ซอร์ (franchisor) คือกลุ่มบุคคลซึ่งเป็นเจ้าของตราสินค้าหรือบริการ หรือเครื่องหมายการค้าและได้พัฒนาวิธีการอันได้รับการพิสูจน์แล้วว่าประสบ ความสำเร็จในการประกอบการและการจัดการธุรกิจที่สามารถทำเลียนและดำเนินการ โดยกลุ่มบุคคลที่สามได้ 1.3 นิยามของคำว่าแฟรนไชส์ซี (franchisee) แฟรนไชส์ซี (franchisee) คือกลุ่มบุคคลซึ่งได้รับสิทธิบัตรในการจำหน่ายและการดำเนินธุรกิจ โดยกลุ่มบุคคลดังกล่าวใช้รูปแบบและตราสินค้าหรือบริการ หรือเครื่องหมายการค้าอันมีแฟรนไชส์ซอร์ (franchisor) เป็นเจ้าของอยู่ แฟรนไชซีที่ร่วมกิจการ ไม่ได้อยู่ในฐานะของพนักงานหรือลูกจ้าง ตรงกันข้ามเขาเป็นเจ้าของกิจการ ทำให้การสร้างความรู้สึกในความเป็นเจ้าของกิจการให้แก่พนักงานระดับต่างๆ เกิดขึ้นได้ในทันทีในระบบแฟรนไชส์ แฟรนไชซีซึ่งเป็นเจ้าของกิจการที่ทำหน้าที่บริหารงานสาขา มีความรับผิดชอบมากกว่าพนักงานโดยปกติ เป็นผลให้การดูแล ติดตามและควบคุมดีกว่า

• หมายเหตุ แฟรนไชส์ซอร์ (franchisor) และแฟรนไชส์ซี (franchisee) คือผู้ขายและผู้ซื้อแฟรนไชส์ (franchise) ตามลำดับ ในเอกสรนี้ซึ่งเป็นเอกสารแปล ผู้แปลจะขอใช้คำว่าแฟรนไชส์ซอร์ (franchisor) และแฟรนไชส์ซี (franchisee) แทนเพื่อความสอดคล้องในภาษา ทั้งนี้ ผู้อ่านอาจเปลี่ยนจากคำดังกล่าวให้ง่ายขึ้นเมื่อต้องการนำไปใช้เผยแพร่ต่อไป เพื่อความสะดวกในการทำความเข้าใจ

ประเภทของแฟรนไชส์ Product or Brand Franchising เป็นระบบแฟรนไชส์ที่ให้สิทธิเพื่อจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ของแฟรนไชส์ซอร์ รวมถึงการให้สิทธิในการใช้เครื่องหมายทางการค้าของผู้ผลิต Business Format Franchising เป็นระบบแฟรนไชส์ที่ให้สิทธิเพื่อจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ของแฟรนไชส์ซอร์ รวมถึงการให้สิทธิในการใช้เครื่องหมายทางการค้าของผู้ผลิต เพื่อขายสินค้าหรือ บริการ โดยมีการถ่ายทอดในวิธีการดำเนินธุรกิจแบบร้านมาตราฐาน Conversion Franchising เป็นระบบแฟรนไชส์ที่ให้สิทธิเพื่อจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ของแฟรนไชส์ซอร์ รวมถึงการให้สิทธิในการใช้เครื่องหมายทางการค้าของผู้ผลิต โดยผู้ผลิตได้เปลี่ยนธุรกิจที่มีอยู่เดิมแล้วให้เปลี่ยนมาใช้ในรูปแบบใหม่

รูปแบบของการให้สิทธิแฟรนไชส์ ซึ่งอาจจะแบ่งรูปแบบได้ 3 แบบ ดังนี้  แฟรนไชส์แบบหน่วยเดียว หรือแฟรนไชส์บุคคล (Individual Franchise or Single Unit Franchise)  แฟรนไชส์แบบหลายหน่วย หรือแฟรนไชส์แบบพัฒนาพื้นที่ (Multiunit Franchise or Area Development Franchise)  แฟรนไชส์แบบ Subfranchise